گرافیک محیطی:
  • موضوع » گرافیک و تبلیغات

منبع: کتاب شناخت هنر گرافیک نوشته: فرهاد گشایش

اگر شناخت دقیقی از گرافیک داشته باشیم متوجه خواهیم شد هر آنچه از تصویر و چشم انداز که در محیط اطراف ما وجود دارد، تحت عنوان گرافیک محیطی تلقی خواهد شد. چرا که بحث تبلیغات جزئی از رسالت گرافیک است و نباید بلافاصله با عبارت گرافیک محیطی، یاد (بیل بوردها) و یا تبلیغات محیط های شهری و جاده ای بیفتیم.
تمامی المان های بصری و تصویری شهری و جاده ای از قبیل نقشه ها- نشانه ها- علائم- نمادهای معماری - باجه ها- اتوبوس- بلیط – تلفن- آتشنشانی- پلیس- روزنامه - آبنماها- مجسمه ها – تزئینات – نور و رنگ و در نهایت تبلیغات از قبیل دیواری، بنرها، وسایل نقلیه و... جزء گرافیک محیطی محسوب ی شوند.
تقسیم بندی گرافیک محیطی:

گرافیک محیطی به دو گروه تقسیم می شوند:
1.    آثاری که جدای از تبلیغات شهری هستند و هدف آن ها زیباتر کردن محیط انسانها و ایجاد ترکیب های زیبا و چشم نواز و تعامل بین انسان و محیط اطرافش می باشد و در این بین شاید هیچ گونه مفهوم و یا معنای خاصی رد و بدل نگردد. مثل فضای سبز- آبنماها و...
2.    آثاری که در آنها علاوه بر در نظر گرفتن جنبه های زیبایی شناسانه، عنصر ارتباط و انتقال پیام و مفاهیم در درجه اول اهمیت قرار دارد که به آن ( تبلیغات شهری) نیز می گوییم. این نوع تبلیغات می تواند سیاسی، فرهنگی، اجتناعی و اقتصادی باشد و هم می تواند در ارتباط به تبلیغات تجاری کالا و یا خدمات باشد.


فضاها و ابزار گرافیک محیطی:

ابزارهای این گونه از تبلیغات محیط های باز عبارتند از:
1.    پانلهای پایه دار (استند) که به شکل استوانه ای و یا چند وجهی یا الکترونیکی ساخته می شوند.
2.    پانل های دیواری که به شکل مربع یا مستطیل بر روی دیوار نصب می شوند.
3.    بیل بوردها یا پانل های بزرگ که معمولا به شکل پایه دار در فضاهایی که اطراف آن خالی است نصب می شوند و خود دارای دو نوع ثابت که مختص یک نوع تبلیغ است و متحرک یا چند وجهی که به وسیله غلتک های مکانیکی جابه جا می شوندو دو یا سه نوع تبلیغ در آن گنجانده می شود.
4.    طراحی تبلیغات روی خودروها، اتوبوس ها و ایستگاههای اتوبوس و تبلیغات روی سایر مکانها و وسایلی که در محیط های باز قرار دارند و نسبت به خلاقیت طراح انتخاب می گردد.
نوع دیگری از گرافیک محیطی نیز موجود است که مختص فضاهای بسته می باشند. در مجموع می توان از دسته های زیر یادآوری نمود: غرفه ها و فضاهای نمایشگاهی، ویترین ها، محیط های اداری و آموزشی محیط های خانگی و استراحتگاهی.
گرافیک محیطی علمی است که در آن چگونگی استفاده از فرم ها، رنگ ها، نقش ها و تصاویر گوناگون به شکل ماهرانه، اصولی و برنامه ریزی شده در جهت بهتر ساختن و ساده شدن روابط، ارتباطات، ترافیک و همچنین کامل تر ساختن زیبایی محیط عمومیمطرح شده و مورد بررسی قرار گرفته است.
تاثیر گرافیک محیطی بر جامعه:
زمانی که یک ساختار گرافیکی در ارتباط مستقیم با اقشار مختلف یک جامعه باشد و هدف آن ایجاد یک فضای زندگی مساعد و دلپذیر و هماهنگ ساختن با سنن و فرهنگ و خلق و خوی افراد آن جامعه باشد، آنجاست که گرافیک محیطی توانسته به رسالت خود نزدیک شده و شکل بگیرد.
اگر بخواهیم در جامعه ای گرافیک محیطی رشد یابد، باید فرهنگ دیداری و تصویری افراد آن جامعه را تقویت نمود و تقویت چنین فرهنگی با طراحانی امکان پذیر است که دارای شرایط زیر باشند:
1.    دوره های آکادمیک و منظمی را طی کرده باشند.
2.    طراح ایده های جدید و ناب باشند و خلاقیت و نوآوری داشته باشند.
3.    دیدگاهی درست و منطقی از جامعه مورد نظر خود داشته باشد.
4.    طرح های خود را با شناخت دقیق از روحیات و فرهنگ جامعه ارائه نماید.
زمانی که شرایط مذکور در طرح های گرافیکی در نظر گرفته شود، آنجاست که گرافیک وارد زندگی و محیط کار افراد جامعه شده و تک تک افراد از کوچک و بزرگ آن ار جزء لاینفک  زندگی خود تصور می کنند. در اینجاست که ما می بینیم هنر گرافیک محیطی تفاوتی با هنر معماری، شهرسازی، مجسمه سازی و... ندارد. اگر بخواهیم یک معمار خوب باشیم باید یک گرافیست خوبی باشیم.


اهداف و خصوصیات گرافیک محیطی:

1.    راهنمایی مردم به ساده ترین شکل.
2.    زیباسازی از طریق به کارگیری اصولی فرم، طرح و هماهنگی آن ها با یکدیگر و محیط پیرامون آن.
3.    افزایش سطح فرهنگ جامعه در قالب اهداف تبلیغاتی (فرهنگی، تجاری) ازطریق ابزارهای گرافیک محیطی.
4.    هماهنگی بین طرح هایی که ارائه می شود با هر آنچه که از پیش در محیط وجد داشته است.
5.    در نظر گرفتن محیط های طبیعی (آب و هوا، نور خورشید، میزان بارندگی، نواسنات حرارتی، پوشش گیاهی و...) به عنوان عوامل زیست محیطی در طرح های گرافیکی.
6.    در نظر گرفتن عواملی نظیر معماری، مواد و مصالح، فضای رفت و آمد (سیرکولاسیون)، میزان رفت و آمد و ... به عنوان عوامل انسانی در طرح های گزافیکی.


تبلیغات درگرافیک محیطی:

آنجا که بحث تبلیغات پیش می آید انتقال پیام در کمترین زمان ممکن و با بهترین نوع آن از لحاظ تاثیرگذاری مطرح میگردد. سه پارامتر مهم در تبلیغات محیطی تاثیرگذار است:
1.    در چه جایی باید قرار گیرد.
2.    با چه تکنیکی باید اجرا شود.
3.    چه پیامی را می خواهد منتقل نماید.
پس طراح باید با در نظر گرفتن این سه پارامتر به طراحی بپردازد.
معمولا پیامهای تبلیغاتی دارای اهداف متفاوتی بوده و در طراحی گرافیک محیطی تاثیرگذار است. این اهداف مشتمل بر چند جزء می باشند از قبیل:
1.    تبلیغات پایه ای: در این روش کلا استفاده از یک کالای خاص تبلیغ می شود. غالبا از این روش در ابتدای پیدایش یک کالا یا آغاز تولید آن استفاده می کنند. این روش در کشور های جهان سوم معمول است. جائیکه نیاز عمومی به استفاده از یک کالا احساس می گردد. به عنوان مثال تبلیغ استفده همگانی از کامپوتر در کشوری که هنوز فرهنگ استفاده از این ابزار جا نیافتاده است.
2.    تبلیغات انتخابی: به معرفی تبلیغ یک مارک و نشان تجاری خاص می پردازد.
3.    تبلیغ برای خرده فروشی: این روش در مغازه ها و سوپر مارکت ها و برای فروش محدود محلی کالاهای مختلف با قیمت مشخص به کار می رود. در تبلیغ خرده فروشی برای کالاهای دارای یک مارک تجاری تبلیغ نمی شود، بلکه فرض بر این گذاشته می شود که تولید کننده و پخش کننده کالا برای شناساندن کالای خود قبلا اقدام کرده است. در این جا تبلیغ برای شناساندن کالا نیست بلکه سعی در بالا بردن حجم فروش کالا آن هم به طور کلی می باشد.
4.    تبلیغ برای عمده فروشی: ردر این روش تلاش مبلغ در جلب نظر بازرگانان، پخش کنندگان و صادرکنندگان کالا است و فروش عمده تولید کنندگان در اشاعه کالا در بازار مد نظر است.
5.    الگوی تغییر ناگهانی توجه: در این روش باید توجه خریدار از نشانه های تجاری که ممکن است استفاده کند به نشان تجاری که دلخواه مبلغ است تغییر کند. در واقع در این روش تبلیغی تلاش می کند که برتری کالای خود را نسبت به کالای دسکراک اثبات نماید و خریدار را به استفده نکردن از کالاهای دیگران وادار کند و به سمت کالای خود سوق دهد به این روش روش نفی و اثبات نیز می گویند.
6.    الگوی چرخه خریداری: در این روش مبلغ برای تغییر الگوی مصرف مشتریان خود اقدام میکند. ا. می داند که نظر خریدار نسبت به نشان تجاری مورد تبلیغ جلب شده است، لذا در اینجا هدف از ارائه تبلیغ خرید بیشتر و استفده منظم و همیشگی از آن کالاست.
رسانه های فضای باز (بیلبوردها، دیوارکوبها، پوسترها و ...)
نوع ابزار مورد استفاده در تبلیغ در شکل گیری طراحی گرافیک آن نقش مهم و به سزایی دارد. اگر بیلبوردها برای سرنشینان وسایا نقلیه در حال حرکت طراحی شده اند باید پیام نوشتاری و عناصر تصویری را طوری  طراحی نمایند که علاوه بر جلب نظر سریع مخاطب در انتقال پیام تصویر و نوشتار ایجاد مشکل نگردد.
مثلا استفاده از رنگ های تخت و بدون سایه و روشن می تواند بسیاز موثرتر از رنگهای کوچک و ظریف مخاطب تاثیر بگذارد.
بدیهی است طراحی گرافیک یک اثر محیطی کاملا با طراحی گرافیک آثاری نظیر روزنامه ها – مجلات- کتاب ها و... متفاوت است.
برخلاف بیلبوردها پوسترها برای ناظران پیاده طراحی می شوند، با علم به اینکه ناظران در پیاده روها فرصت بیشتری نسبت به سواره ها دارند. ولیکن مکان نصب پوسترها (به خصوص در مکان های شلوغ و پر رفت و آمد) ایجاب می کند که ناظران پیاده در کمترین زمان با پوستر مورد نظرارتباط برقرار نمایند. نکته دیگری که در گرافیک محیطی قابل توجه است، تکرار یک اثر گرافیکی اعم از بیل بورد یا پوستر در مکانهای مختلف است. چراکه اگر مخاطب نتوانست با یکبار دیدن، کل پیام را در دریافت نماید، با چند بار دیدن آن می تواند محتوای پیام را دریافت و به خاطر بسپارد.


تاثیر رنگ در گرافیک محیطی:

آثار گرافیکی محیطی عموما دارای خصوصیاتی از قبیل بزرگی ،قرار گرفتن در فضای باز و تاثیر آنی در بیننده می باشند. در نظر گرفتن خصوصیات روانشناسی و ظاهری رنگها یکی از عوامل موثر در جلب نظر مخاطب است.
1-    آیا باید یک تابلوی گرافیکی مثل یک اثر نقاشی بزرگ شده ،جلوه کند ؟همه می دانیم که نقاشان در استفاده از رنگ با درجات مختلف و تنوعات گوناگون مهارت زیادی دارند در کنار هم و در سطوح بزرگ و کوچک به نمایش گذاشت ،حال اگر طراح گرافیک به همان شیوه عمل نماید (مثل تابلوی نقاشی بزرگ شده )آیا می تواند موفق باشد؟ بدیهی است که یک اثر گرافیکی بزرگ باید از رنگهای بکر و تخت وشفاف در سطوح بزرگ استفاده نماید .
اگر قرار باشد یک تابلوی نقاشی کوچک با همان رنگها چندین برابر بزرگ شود .دیگر نه زیبائی لازم خواهد داشت و نه گویائی خاص خود را ،چرا که شلوغ بوده و چنین طرحی در فضا گم می شود .
2-     نکته دیگر استفاده از رنگها در گرافیک محیطی ،بهره برداری از خصوصیات سمبلیک مطرح در جامعه از رنگهاست. مثلا در کشوری مثل چین سفید سمبل است ویا در کشور ما قرمز سمبل شهادت و حماسه و دلیری است و به همین شکل رنگها ی دیگر .
3-    از لحاظ بصری نیز جایگاه رنگها حائز اهمیت است معمولا برای آگهیها ی دیواری از رنگهائی استفاده می شود که از فاصله دور نیز گیرا باشد ،از رنگهای دارای کنتراست بالا استفاده شایانی می شود البته باید در نظر داشت که قطع آگهی و مکان استفاده از آن در استفاده از رنگ با طول موج بالا حائز اهمیت است  مثلا وقتی آگهی ابعاد بزرگی دارد دیگر نیازی نیست تا حتما از رنگها با کنتراست شدید استفاده شود .
4-    استفاده از سطوح بزرگ رنگی نیز می توند در جلب نظر مخاطب تاثیر گذار باشد. طوریکه حتی گاهی اوقات برای ایجاد چنین سطوحی چند نمونه از یک ـگهی یکسان را در کنار هم نصب می نمایند
5-    عامل دیگر در انتخاب رنگ می تواند فصول سال باشد، مثلا استفاده از رنگ های گرم در زمستان و تمامی این موارد در مورد رنگ ها همگی نسبی است. و در نهایت این طراح است که تعیین می کند چه طرح و چه رنگی با در نظر گرفتن خصوصیات مطرح شده در این مبحث لازم و ضروری است در پایان ذکر این نکته لازم است که طراح گرافیک محیطی در تمامیابعاد این رشته (فرهنگی- اجتماعی- اقتصادی- تجاری و ...) باید در گسترش فرهنگ دیداری و تصویری جامعه بکوش،چرا که هر چه فرهنگ تصویری یک جامعه گسترش پیدا نماید و قرارداد ها و مشخصه های ثابتی برای علائم و نمادهای تصویری ایجاد شود، کار طراح در انتقال پیام آسانترمی گردد.


دوشنبه 7 آذر 1390 09:51 ب.ظ
كلمات كلیدی : گرافیک ، گرافیک محیطی ،

شبکه اجتماعی فارسی کلوب | Buy Mobile Traffic | سایت سوالات